طرز تهیه شیربرنج مجلسی بیشتر از هر چیز به صبر روی شعلهٔ ملایم بستگی دارد. راز بافت کرمی در این است که برنج نیم‌دانه اول با آب کاملاً نرم و شکفته شود و بعد شیر به آن اضافه شود؛ اگر برنج از همان ابتدا در شیر بریزد، دیرتر می‌پزد و دانه‌ها سفت می‌مانند. در ادامه، مرحلهٔ جا افتادن را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم، خامه را طوری اضافه می‌کنیم که نبُرد، و جدول مقدار مواد را برای ۲ تا ۱۰ نفر آورده‌ایم تا برای مهمانی کوچک یا بزرگ حساب کار دستتان باشد. اگر وقت پخت ندارید، شیربرنج یک کیلویی و دسر شیر برنج آمادهٔ حلوالند هم برای پذیرایی در دسترس است.
مواد لازم (برای ۴ نفر)
| ماده | مقدار |
|---|---|
| برنج نیم‌دانهٔ ایرانی | ۱ پیمانه |
| آب | ۳ پیمانه |
| شیر پرچرب | ۴ پیمانه (حدود ۱ لیتر) |
| شکر | ۳/۴ تا ۱ پیمانه |
| خامهٔ صبحانه (هم‌دمای محیط) | ۱۰۰ گرم |
| گلاب | ۱/۴ پیمانه |
| پودر هل | ۱/۲ قاشق چای‌خوری |
| کره (اختیاری) | ۱ قاشق غذاخوری |
| نمک | یک پنس |
| خلال پسته، پودر دارچین و گل محمدی | برای تزیین |
مقدار مواد برای تعداد نفرات مختلف
| تعداد نفر | برنج نیم‌دانه | آب | شیر | شکر | خامه | گلاب |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۲ نفر | ۱/۲ پیمانه | ۱.۵ پیمانه | ۲ پیمانه | ۱/۲ پیمانه | ۵۰ گرم | ۲ قاشق غذاخوری |
| ۴ نفر | ۱ پیمانه | ۳ پیمانه | ۴ پیمانه | ۳/۴ تا ۱ پیمانه | ۱۰۰ گرم | ۱/۴ پیمانه |
| ۶ نفر | ۱.۵ پیمانه | ۴.۵ پیمانه | ۶ پیمانه | ۱.۲۵ تا ۱.۵ پیمانه | ۱۵۰ گرم | ۱/۳ پیمانه |
| ۸ نفر | ۲ پیمانه | ۶ پیمانه | ۸ پیمانه | ۱.۵ تا ۲ پیمانه | ۲۰۰ گرم | ۱/۲ پیمانه |
| ۱۰ نفر | ۲.۵ پیمانه | ۷.۵ پیمانه | ۱۰ پیمانه | ۲ تا ۲.۵ پیمانه | ۲۵۰ گرم | ۲/۳ پیمانه |
هل، نمک و کره را به همین نسبت بیشتر یا کمتر کنید. برای مقدار ۸ و ۱۰ نفر قابلمهٔ بزرگ و ته‌ضخیم لازم است.
مرحله‌ها
- برنج را چند بار بشویید تا آب آن زلال شود و حدود ۲ تا ۳ ساعت در آب خیس کنید.
- آب خیسانده را دور بریزید و برنج را با ۳ پیمانه آب تازه و یک پنس نمک روی حرارت متوسط بگذارید. پس از جوش آمدن، شعله را کم کنید تا برنج کاملاً نرم و له شود و بیشتر آب کشیده شود.
- شیر را جداگانه کمی گرم کنید و کم‌کم به برنج نرم‌شده اضافه کنید. شیر سرد دمای قابلمه را ناگهان پایین می‌آورد و پخت را کند می‌کند.
- شعله را در کمترین حالت بگذارید و در قابلمه را نیمه‌باز نگه دارید. حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت و نیم بپزید و مرتب، به‌خصوص از کف قابلمه، هم بزنید تا ته نگیرد. این همان مرحلهٔ جا افتادن است و شیربرنج آماده غلظتی شبیه ماست روان دارد.
- وقتی برنج کاملاً به خورد شیر رفت، شکر را اضافه کنید و هم بزنید تا حل شود. شکر را زودتر نریزید، چون پخت برنج را کند می‌کند.
- گلاب، پودر هل و در صورت تمایل کره را اضافه کنید و چند دقیقهٔ دیگر روی شعلهٔ ملایم هم بزنید تا عطرشان به خورد شیربرنج برود. سپس شعله را خاموش کنید.
- خامهٔ هم‌دمای محیط را در کاسه‌ای بریزید و چند قاشق از شیربرنج داغ را کم‌کم به آن اضافه و هم بزنید تا هم‌دما شوند. بعد مخلوط خامه را به قابلمه برگردانید و سریع هم بزنید تا یکدست شود.
- شیربرنج را در ظرف‌های سرو بریزید، کمی خنک کنید و با خلال پسته، پودر دارچین و گل محمدی تزیین کنید. می‌توانید گرم یا پس از چند ساعت ماندن در یخچال، سرد سرو کنید.
فوت‌های کار
- برنج نیم‌دانه بهترین انتخاب است، چون زودتر می‌شکفد و نشاستهٔ بیشتری آزاد می‌کند؛ با برنج کامل، دانه‌ها را با پشت قاشق کمی له کنید.
- شیر را فقط بعد از نرم شدن کامل برنج اضافه کنید؛ برنجی که در شیر بپزد، سفت‌تر می‌ماند.
- شعله را در مرحلهٔ جا افتادن بالا نبرید؛ حرارت زیاد شیر را ته‌نشین و بوی سوختگی را وارد شیربرنج می‌کند.
- شیربرنج بعد از سرد شدن غلیظ‌تر می‌شود؛ اگر روی شعله کمی روان‌تر از دلخواهتان بود، نگران نباشید.
- خامه را هرگز نجوشانید و همیشه با شیربرنج داغ هم‌دما کنید تا نبُرد و بافت صاف بماند.
- اگر شیربرنج بیش از حد سفت شد، کمی شیر گرم اضافه کنید و دوباره هم بزنید.
برای مهمانی‌هایی که فرصت پخت طولانی نیست، شیربرنج یک کیلویی حلوالند گزینهٔ آماده‌ای برای سفرهٔ پذیرایی است.
